BỘ 50 CÂU HỎI THẨM ĐỊNH "THỰC HÀNH TỐT NHÀ THUỐC" (GPP)
Các câu hỏi thường gặp của đoàn kiểm tra xét GPP nhà thuốc các dược sĩ cần nắm vững để trả lời câu hỏi của đoàn thẩm định nếu có.
BỘ 50 CÂU HỎI THẨM ĐỊNH "THỰC HÀNH TỐT NHÀ THUỐC" (GPP)
(Ban hành kèm theo Thông tư số 02/2018/TT-BYT và các văn bản cập nhật mới nhất)
PHẦN I: CÁC NGUYÊN TẮC VÀ PHÁP LÝ CHUNG
Câu 1: Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP) là gì? Mục đích là gì?
Trả lời: GPP (Good Pharmacy Practices) là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn trong hành nghề tại cơ sở bán lẻ thuốc. Mục đích nhằm bảo đảm cung ứng, bán lẻ thuốc trực tiếp đến tay người bệnh một cách an toàn, chất lượng và hiệu quả.
Câu 2: Cơ sở pháp lý hiện hành quy định về GPP và việc chấm điểm thẩm định là gì?
Trả lời: Căn cứ vào Thông tư số 02/2018/TT-BYT của Bộ Y tế. Việc chấm điểm dựa trên danh mục biểu mẫu kiểm tra (Checklist) gồm 9 mục chính đính kèm thông tư.
Câu 3: Người chịu trách nhiệm chuyên môn của Nhà thuốc yêu cầu bằng cấp gì?
Trả lời: Phải là Dược sĩ đại học và có Chứng chỉ hành nghề dược phù hợp theo quy định pháp luật.
Câu 4: Diện tích tối thiểu của nhà thuốc đạt chuẩn GPP là bao nhiêu?
Trả lời: Diện tích độc lập tối thiểu phải đạt 10 m².
Câu 5: Quy định về nhiệt độ và độ ẩm bảo quản thuốc tại nhà thuốc như thế nào? Xử lý thế nào nếu vượt ngưỡng?
Trả lời: Nhiệt độ không quá 30°C, độ ẩm không quá 75%. Nếu vượt ngưỡng phải sử dụng máy điều hòa để giảm nhiệt độ hoặc máy hút ẩm/thông gió để giảm độ ẩm.
Câu 6: Thiết bị theo dõi điều kiện bảo quản yêu cầu loại nào? Tần suất ghi nhận ra sao?
Trả lời: Phải sử dụng nhiệt ẩm kế tự ghi có bộ nhớ lưu trữ dữ liệu định kỳ (thường thiết lập ghi 1 - 2 tiếng/lần).
Câu 7: Nhà thuốc cần chuẩn bị những loại Giấy chứng nhận pháp lý nào khi đón đoàn thẩm định?
Trả lời: Giấy đăng ký kinh doanh; Chứng chỉ hành nghề dược của Dược sĩ chủ đại học; Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dược (đối với tái thẩm định).
Câu 8: Thời gian lưu trữ sổ sách, hóa đơn mua bán thuốc quy định là bao lâu?
Trả lời: Phải lưu trữ ít nhất 1 năm kể từ ngày thuốc hết hạn sử dụng.
Câu 9: Nhà thuốc có được phép bán thuốc qua mạng (online) không?
Trả lời: Được phép nếu cơ sở đã đăng ký hình thức kinh doanh thương mại điện tử, tuân thủ việc xác nhận đơn thuốc đối với thuốc kê đơn và đảm bảo điều kiện vận chuyển bảo quản thuốc theo quy định.
Câu 10: Quy định về trang phục và biển tên của nhân viên nhà thuốc như thế nào?
Trả lời: Nhân viên phải mặc áo Blouse trắng sạch sẽ, cài khuy gọn gàng, đeo biển tên ghi rõ họ tên và chức danh nghề nghiệp (Dược sĩ đại học, Dược sĩ cao đẳng/trung học).
PHẦN II: NHÂN SỰ VÀ QUẢN LÝ HỒ SƠ LAO ĐỘNG
Câu 11: Hồ sơ nhân sự của nhân viên nhà thuốc bao gồm những gì?
Trả lời: Hợp đồng lao động, bằng cấp chuyên môn, sơ yếu lý lịch, giấy khám sức khỏe định kỳ (còn thời hạn trong vòng 12 tháng) và hồ sơ/chứng chỉ đào tạo cập nhật kiến thức chuyên môn.
Câu 12: Kế hoạch và hồ sơ đào tạo nhân viên bao gồm những nội dung gì?
Trả lời: Gồm kế hoạch đào tạo đầu năm, tài liệu hướng dẫn chuyên môn, biên bản đánh giá sau đào tạo. Nội dung tập trung vào: Quy chế pháp luật ngành dược, các Quy trình thao tác chuẩn (SOP), kỹ năng tư vấn sử dụng thuốc và an toàn nhà thuốc.
Câu 13: Bản mô tả công việc của nhân viên nhằm mục đích gì?
Trả lời: Để phân công rõ ràng trách nhiệm, quyền hạn và nghĩa vụ của từng vị trí (Dược sĩ phụ trách, nhân viên bán thuốc, nhân viên kho) tránh chồng chéo công việc.
Câu 14: Khi Dược sĩ phụ trách chuyên môn vắng mặt thì phải xử lý như thế nào?
Trả lời: Phải ủy quyền bằng văn bản cho người có trình độ chuyên môn tương đương (Dược sĩ đại học) và phải làm thủ tục thông báo với Sở Y tế theo quy định. Trong thời gian vắng mặt, nhà thuốc không được bán thuốc kê đơn.
Câu 15: Nhân viên nhà thuốc có cần kiểm tra sức khỏe định kỳ không? Tần suất như thế nào?
Trả lời: Có, bắt buộc kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm để đảm bảo không mắc các bệnh truyền nhiễm.
PHẦN III: QUY TRÌNH THAO TÁC CHUẨN (SOP)
Câu 16: Nhà thuốc của bạn đang áp dụng bao nhiêu Quy trình thao tác chuẩn (SOP)?
Trả lời: Nhà thuốc áp dụng đầy đủ bộ 11 SOP cốt lõi theo tiêu chuẩn GPP.
Câu 17: Hãy liệt kê 5 quy trình SOP quan trọng nhất bắt buộc phải có?
Trả lời: 1. Quy trình mua thuốc và kiểm soát chất lượng.
2. Quy trình bán thuốc theo đơn.
3. Quy trình bán thuốc không theo đơn.
4. Quy trình bảo quản và theo dõi điều kiện bảo quản.
5. Quy trình giải quyết thuốc bị khiếu nại hoặc thu hồi.
Câu 18: Cấu trúc chung của một văn bản SOP gồm những phần nào?
Trả lời: Gồm: Mục đích, Phạm vi áp dụng, Đối tượng thực hiện, Nội dung quy trình (các bước chi tiết), Tiêu chí đánh giá, Biểu mẫu/Phụ lục đính kèm, và phần Phê duyệt (ngày ban hành, chữ ký của người soạn thảo và người duyệt).
Câu 19: Các phụ lục đi kèm theo SOP kiểm soát chất lượng thường có mẫu sổ nào?
Trả lời: Sổ theo dõi thông tin bệnh nhân/khách hàng, Sổ theo dõi tác dụng phụ của thuốc (ADR), Sổ theo dõi thuốc cận hạn và báo cáo định kỳ.
Câu 20: Ai là người có thẩm quyền biên soạn và ai là người phê duyệt SOP?
Trả lời: Nhân viên được giao nhiệm vụ hoặc Dược sĩ phụ trách biên soạn; Dược sĩ chủ nhà thuốc (người chịu trách nhiệm chuyên môn) là người ký phê duyệt ban hành.
PHẦN IV: QUY CHẾ KÊ ĐƠN VÀ BÁN THUỐC ĐƠN
Câu 21: Một đơn thuốc được coi là hợp lệ khi có đầy đủ các thông tin nào?
Trả lời: Tên cơ sở khám chữa bệnh, thông tin bệnh nhân (họ tên, địa chỉ), chẩn đoán bệnh, tên thuốc (hoạt chất/biệt dược, hàm lượng, số lượng, liều dùng), ngày kê đơn, chữ ký và họ tên bác sĩ. Đối với trẻ dưới 72 tháng tuổi phải ghi rõ số tháng tuổi, tên và số CMND/CCCD của bố hoặc mẹ.
Câu 22: Thời hạn hiệu lực của một đơn thuốc để người bệnh được mua tại nhà thuốc là bao lâu?
Trả lời: Đơn thuốc có giá trị mua trong thời hạn tối đa 5 ngày kể từ ngày kê đơn.
Câu 23: Dược sĩ nhà thuốc có quyền thay thế thuốc trong đơn thuốc của bác sĩ không?
Trả lời: Được quyền thay thế thuốc cùng hoạt chất, dạng bào chế, hàm lượng và liều dùng nếu có sự đồng ý của người mua thuốc và Dược sĩ thay thế phải ký, ghi rõ họ tên vào đơn.
Câu 24: Thực phẩm chức năng (TPCN) có được phép kê vào đơn thuốc không?
Trả lời: Không. Bác sĩ tuyệt đối không được kê Thực phẩm chức năng hoặc Mỹ phẩm vào đơn thuốc y tế. Nếu phát hiện, Dược sĩ có quyền từ chối bán hoặc liên hệ lại với người kê đơn.
Câu 25: Làm thế nào để phân biệt nhanh thuốc sản xuất trong nước và thuốc nhập khẩu dựa vào Số đăng ký (SĐK)?
Trả lời: Thuốc trong nước có ký hiệu đầu là VD, V...; Thuốc nhập khẩu có ký hiệu đầu là VN...
Câu 26: Nhà thuốc dựa vào danh mục nào để phân loại thuốc kê đơn và không kê đơn?
Trả lời: Dựa vào Danh mục thuốc không kê đơn do Bộ Y tế ban hành (Thông tư 07/2017/TT-BYT). Các thuốc nằm ngoài danh mục này đều là thuốc kê đơn.
Câu 27: Khi bán thuốc kê đơn, quy trình lưu thông tin đơn thuốc thực hiện như thế nào?
Trả lời: Phải cập nhật dữ liệu hóa đơn, thông tin đơn thuốc, thông tin bác sĩ kê đơn và thông tin bệnh nhân lên Hệ thống cơ sở dữ liệu dược quốc gia ngay khi hoàn tất giao dịch.
Câu 28: Đối với các thuốc thuộc nhóm kiểm soát đặc biệt (gây nghiện, hướng thần, tiền chất), việc lưu đơn thuốc gốc quy định như thế nào?
Trả lời: Nhà thuốc phải lưu giữ đơn thuốc gốc (hoặc bản sao hợp pháp tùy nhóm) tại cơ sở trong thời gian 2 năm kể từ ngày thuốc hết hạn sử dụng.
Câu 29: Nếu phát hiện đơn thuốc có sai sót về hàm lượng hoặc tương tác thuốc nghiêm trọng, Dược sĩ phải làm gì?
Trả lời: Tạm hoãn bán thuốc, giải thích rõ cho khách hàng và liên hệ trực tiếp với bác sĩ kê đơn để xác minh hoặc điều chỉnh lại đơn thuốc.
Câu 30: Nhà thuốc có được bán thuốc kháng sinh không cần đơn không? Nếu vi phạm bị xử lý ra sao?
Trả lời: Kháng sinh bắt buộc phải bán theo đơn. Việc bán kháng sinh không đơn là vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt vi chính theo quy định hành chính hiện hành.
PHẦN V: SẮP XẾP, BẢO QUẢN VÀ KIỂM SOÁT CHẤT LƯỢNG
Câu 31: Sắp xếp thuốc theo nguyên tắc FEFO và FIFO được hiểu như thế nào?
Trả lời: FEFO (First Expired, First Out): Thuốc có hạn dùng ngắn hơn (hết hạn trước) xếp ra ngoài để xuất trước.
FIFO (First In, First Out): Thuốc nhập kho trước thì xếp ra ngoài để xuất trước (áp dụng khi các lô có cùng hạn dùng).
Câu 32: Tiêu chuẩn "4 dễ" trong sắp xếp nhà thuốc là gì?
Trả lời: Dễ thấy - Dễ lấy - Dễ kiểm tra - Dễ quản lý.
Câu 33: Khu vực biệt trữ (hoặc tủ biệt trữ) tại nhà thuốc dùng để chứa những loại thuốc nào?
Trả lời: Dùng để lưu trữ các loại thuốc hết hạn sử dụng, thuốc có thông báo thu hồi, thuốc nghi ngờ kém chất lượng chờ xử lý để tránh lẫn lộn với thuốc đang bán.
Câu 34: TPCN và mỹ phẩm phải được sắp xếp như thế nào so với thuốc?
Trả lời: Phải xếp ở tủ, quầy hoặc khu vực riêng biệt; có biển hiệu rõ ràng "SẢN PHẨM NÀY KHÔNG PHẢI LÀ THUỐC" để người mua không bị nhầm lẫn.
Câu 35: Tần suất kiểm tra chất lượng thuốc định kỳ tại nhà thuốc là bao lâu?
Trả lời: Thực hiện ít nhất 3 tháng một lần (rà soát cảm quan, hạn dùng, số lô).
Câu 36: Khi nhận được thông báo thu hồi thuốc từ cơ quan quản lý, nhà thuốc phải làm gì?
Trả lời: Ngay lập tức ngừng bán lẻ sản phẩm đó, chuyển toàn bộ số lượng còn lại vào khu vực biệt trữ, lên danh sách số lượng, báo cáo nhà cung cấp/cơ quan chức năng và tiến hành tiêu hủy hoặc trả lại theo hướng dẫn.
Câu 37: Thuốc yêu cầu bảo quản lạnh (2°C - 8°C) được lưu trữ và theo dõi như thế nào?
Trả lời: Phải bảo quản trong tủ lạnh chuyên dụng (hoặc tủ lạnh gia đình sạch sẽ), có nhiệt kế theo dõi nhiệt độ liên tục bên trong tủ.
Câu 38: Quy định về nhãn thuốc khi bán lẻ thuốc không còn nguyên bao bì thương mại (thuốc cắt liều)?
Trả lời: Phải cho vào bao bì kính khí, sạch sẽ và ghi rõ: Tên thuốc, hàm lượng, cách dùng (số lần, số viên/lần) và thời gian dùng thuốc cho người bệnh dễ theo dõi.
Câu 39: Nhà thuốc xử lý thông tin phản hồi về tác dụng phụ của thuốc (ADR) như thế nào?
Trả lời: Tiếp nhận thông tin từ bệnh nhân, ghi nhận vào Sổ theo dõi ADR, hướng dẫn bệnh nhân đến cơ sở y tế nếu nghiêm trọng và làm báo cáo gửi về Trung tâm DI & ADR Quốc gia.
Câu 40: Để đảm bảo bí mật thông tin của người bệnh, nhân viên nhà thuốc cần tuân thủ điều gì?
Trả lời: Không tự ý chia sẻ thông tin bệnh lý, đơn thuốc hay thông tin cá nhân của khách hàng cho bên thứ ba, trừ khi có yêu cầu bằng văn bản từ cơ quan thanh tra chức năng.
PHẦN VI: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ LIÊN THÔNG DỮ LIỆU
Câu 41: Phần mềm quản lý nhà thuốc bắt buộc phải có chức năng gì?
Trả lời: Phải có chức năng quản lý xuất - nhập - tồn, kiểm soát thời hạn dùng của thuốc, truy xuất nguồn gốc thuốc và có khả năng kết nối liên thông dữ liệu trực tiếp với Cơ sở dữ liệu dược quốc gia.
Câu 42: Lợi ích của việc liên thông dữ liệu dược quốc gia là gì?
Trả lời: Giúp cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát tốt nguồn gốc thuốc, hạn chế thuốc lậu/thuốc giả, quản lý việc kê đơn và bán thuốc kháng sinh, tăng cường tính minh bạch của thị trường dược.
Câu 43: Khi phần mềm lỗi hoặc mất kết nối mạng internet, nhà thuốc phải xử lý thế nào?
Trả lời: Ghi chép tạm thời các giao dịch ra sổ tay giấy, sau khi hệ thống hoạt động bình thường trở lại phải cập nhật bổ sung ngay dữ liệu lên phần mềm.
Câu 44: Việc quét mã vạch/mã QR trên hộp thuốc nhằm mục đích gì?
Trả lời: Để nhập/xuất dữ liệu nhanh chóng, chính xác mã thuốc, số lô, hạn dùng mà không cần nhập tay, hạn chế tối đa sai sót nhân sự.
Câu 45: Hóa đơn điện tử tại nhà thuốc được triển khai theo quy định nào?
Trả lời: Triển khai theo lộ trình quản lý thuế của Tổng cục Thuế, đảm bảo xuất hóa đơn hợp pháp cho khách hàng khi có yêu cầu.
PHẦN VII: VỆ SINH, AN TOÀN VÀ PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY
Câu 46: Tần suất vệ sinh nhà thuốc được quy định như thế nào?
Trả lời: Thực hiện vệ sinh quầy tủ, sàn nhà thuốc hàng ngày trước khi mở cửa và sau khi đóng cửa. Vệ sinh tổng thể toàn bộ nhà thuốc định kỳ hàng tuần/hàng tháng.
Câu 47: Nhà thuốc có cần trang bị thiết bị phòng cháy chữa cháy (PCCC) không? Gồm những gì?
Trả lời: Có, bắt buộc phải có bình chữa cháy (bình khí CO2 hoặc bình bột) còn hạn sử dụng, đặt ở nơi dễ thấy và có tiêu lệnh PCCC treo kèm.
Câu 48: Chất thải tại nhà thuốc (bao bì cũ, kim tiêm thử tiểu đường nếu có, thuốc hỏng) phân loại thế nào?
Trả lời: Phân loại theo quy định về quản lý chất thải y tế: Rác thải sinh hoạt thông thường cho vào túi xanh, rác thải y tế/nguy hại cho vào túi màu vàng.
Câu 49: Quy định về ánh sáng tại nhà thuốc đạt chuẩn GPP?
Trả lời: Ánh sáng phải đủ để nhân viên đọc rõ nhãn thuốc, tờ hướng dẫn sử dụng và thực hiện chính xác các thao tác ra lẻ thuốc mà không bị nhầm lẫn.
Câu 50: Nhà thuốc cần chuẩn bị tâm lý và thái độ gì khi đón tiếp đoàn thẩm định của Sở Y tế?
Trả lời: Bình tĩnh, tự tin, mặc trang phục đúng chuẩn, trả lời rõ ràng, mạch lạc dựa trên đúng các quy trình SOP và sổ sách thực tế đã chuẩn bị của nhà thuốc.
BẢNG TỔNG HỢP CÁC CHỈ SỐ CỐT LÕI KHI THẨM ĐỊNH GPP
| Tiêu chuẩn / Chỉ số | Quy định bắt buộc theo GPP | Thiết bị hỗ trợ cần thiết |
| Diện tích tối thiểu | ≥ 10 m² | Thước đo diện tích |
| Nhiệt độ bảo quản | ≤ 30°C | Máy điều hòa nhiệt độ |
| Độ ẩm bảo quản | ≤ 75% | Máy hút ẩm / Quạt thông gió |
| Theo dõi nhiệt ẩm | Tự động ghi liên tục | Nhiệt ẩm kế tự ghi |
| Thời hạn đơn thuốc | Tối đa 5 ngày kể từ ngày kê | Phần mềm kiểm tra ngày |
| Lưu trữ sổ sách | 1 năm sau khi thuốc hết hạn sử dụng | Tủ hồ sơ / Lưu trữ đám mây |
| Kiểm tra định kỳ | Ít nhất 3 tháng / lần | Sổ kiểm soát chất lượng |